چشم انداز مدیریت مالی

چشم انداز مدیریت مالی

بررسی آثار پایداری سیاسی بر بازده و نوسانات بازار سهام: نقش تعدیل‌گر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
محمد احمدی 1
احسان طیبی ثانی 2
محمد ابراهیم آقابابایی 2
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران
2 عضو هیئت علمی دانشکده علوم مالی خوارزمی تهران
10.48308/jfmp.2026.245003.1605
چکیده
مقدمه و اهداف: بازارهای مالی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ارکان نظام اقتصادی، به‌شدت تحت تأثیر شرایط سیاسی و نهادی کشورها قرار دارند. در اقتصادهای در حال توسعه، به‌ویژه اقتصاد ایران، ناپایداری‌های سیاسی می‌تواند از طریق افزایش نااطمینانی، بر رفتار سرمایه‌گذاران، بازده و نوسانات بازار سهام اثرگذار باشد. از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به‌عنوان یکی از کانال‌های مهم انتقال سرمایه، فناوری و اعتماد، می‌تواند نقش تعدیل‌کننده‌ای در این رابطه ایفا کند. هدف اصلی این پژوهش بررسی اثر پایداری سیاسی بر بازده و نوسانات بازار سهام ایران و تحلیل نقش تعدیل‌گر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در این ارتباط است. به‌طور مشخص، پژوهش حاضر می‌کوشد ضمن تبیین رابطه کوتاه‌مدت و بلندمدت متغیرهای مورد مطالعه، تأثیر متقابل پایداری سیاسی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر عملکرد و ثبات بازار سهام را مورد ارزیابی قرار دهد.

روش‌ها: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کمی و تجربی است. برای بررسی روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت بین پایداری سیاسی، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و بازده بازار سهام ایران، از داده‌های سری زمانی ماهانه طی دوره ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ استفاده شده است. به‌منظور هم‌ترازسازی داده‌ها با فرکانس‌های متفاوت، از روش‌های مناسب میان‌یابی بهره گرفته شد. جهت تحلیل رابطه تعادلی بلندمدت و پویایی‌های کوتاه‌مدت متغیرها، الگوی خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی (ARDL) به‌کار گرفته شد. همچنین برای بررسی اثر پایداری سیاسی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر نوسانات بازار سهام و تحلیل نامتقارن بودن شوک‌ها، از مدل‌های ناهمسانی واریانس شرطی از نوع GARCH و EGARCH استفاده شد. در مدل‌ها، متغیر تعاملی پایداری سیاسی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به‌منظور سنجش نقش تعدیل‌گری FDI لحاظ گردید.

یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که اثر پایداری سیاسی بر عملکرد بازار سهام یکسان و ساده نیست، بلکه به شرایط نهادی و اقتصادی بستگی دارد. نتایج مدل‌های برآوردی بیانگر آن است که اثر مستقیم پایداری سیاسی بر بازده بازار سهام منفی و معنادار است، در حالی که در حضور سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، پایداری سیاسی تأثیر مثبت و معناداری بر بازده بازار سهام دارد و هم‌زمان موجب کاهش نوسانات بازار می‌شود. این یافته بیانگر آن است که پایداری سیاسی به‌تنهایی لزوماً به افزایش بازده بازار سهام منجر نمی‌شود، بلکه اثر آن بر بازده به سطح سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی وابسته است. همچنین سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به‌تنهایی و به‌ویژه از طریق تعامل با ثبات سیاسی، نقش تعدیل‌کننده‌ای در کاهش اثرات منفی بی‌ثباتی سیاسی ایفا می‌کند. در بخش نوسانات، نتایج مدل‌های GARCH و EGARCH نشان می‌دهد که اثر مستقیم پایداری سیاسی بر نوسانات بازار سهام مثبت و معنادار است؛ با این حال، ضریب متغیر تعاملی پایداری سیاسی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی منفی و معنادار است که نشان می‌دهد در سطوح بالاتر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، اثر پایداری سیاسی بر نوسانات تعدیل شده و به سمت کاهش نوسانات بازار سهام سوق می‌یابد. افزون بر این، نتایج مدل‌های نوسانات وجود خوشه‌بندی نوسانات و حافظه بلندمدت در واریانس شرطی بازده بازار را تأیید می‌کند و مدل EGARCH نشان می‌دهد که واکنش نوسانات بازار نسبت به شوک‌های منفی سیاسی شدیدتر و پایدارتر از شوک‌های مثبت است.

به‌طور کلی، یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که پایداری سیاسی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی دو عامل مکمل و هم‌افزا در تبیین بازده و ثبات بازار سهام ایران محسوب می‌شوند. ثبات سیاسی زمینه لازم برای انتقال اثرات مثبت سرمایه‌گذاری خارجی به بازار سرمایه را فراهم می‌کند و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی نیز با تقویت اعتماد و کاهش نااطمینانی، شدت اثر شوک‌های سیاسی بر بازار سهام را تعدیل می‌نماید. این یافته‌ها می‌تواند مبنایی کاربردی برای سیاست‌گذاران اقتصادی و سرمایه‌گذاران در اقتصادهای در حال توسعه، به‌ویژه کشورهایی با ساختار نهادی مشابه ایران، فراهم آورد.

نتیجه‌گیری: در مجموع، نتایج این پژوهش بیانگر آن است که پایداری سیاسی و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی از عوامل کلیدی در بهبود عملکرد و ثبات بازار سهام ایران محسوب می‌شوند. بر این اساس، اتخاذ سیاست‌هایی در جهت افزایش ثبات سیاسی، کاهش نااطمینانی‌های نهادی و فراهم‌سازی بستر مناسب برای جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای کارایی بازار سهام، کاهش ریسک سرمایه‌گذاری و افزایش اعتماد فعالان بازار ایفا کند.
کلیدواژه‌ها
پایداری سیاسی
بازده بازار سهام
نوسان قیمت در بازار سهام
سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی

عنوان مقاله English

Investigating the Effects of Political Stability on Stock Market Returns and Volatility: The Moderating Role of Foreign Direct Investment

نویسندگان English

mohammad ahmadi 1
ehsan taieby 2
mohammad ebrahim Aghababaei 2
1 .Sc. Student, Faculty of Financial Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Faculty member, Kharazmi Faculty of Financial Sciences, Tehran
چکیده English

Introduction: Financial markets constitute one of the most important pillars of an economic system and are highly influenced by political and institutional conditions. In developing economies, particularly in Iran, political instability can significantly affect investors’ behavior, stock market returns, and volatility by increasing uncertainty and perceived risk. Political uncertainty often weakens investor confidence, disrupts capital allocation, and amplifies market fluctuations. In contrast, foreign direct investment (FDI), as a major channel for capital inflows, technology transfer, and confidence building, may play a moderating role in mitigating the adverse effects of political instability on financial markets.

The main objective of this study is to examine the impact of political stability on stock market returns and volatility in Iran and to analyze the moderating role of foreign direct investment in this relationship. Specifically, the study aims to investigate both the short-run and long-run effects of political stability on stock market performance and to assess whether FDI strengthens the positive influence of political stability on returns while reducing market volatility.

Methods: This research is applied in terms of objective and quantitative–empirical in nature. Monthly time-series data covering the period from 2015 to 2024 are used to analyze the relationships among political stability, foreign direct investment, and stock market returns in Iran. To address differences in data frequency, appropriate interpolation techniques were employed. The Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model was applied to examine both short-run dynamics and long-run equilibrium relationships among the variables. Furthermore, to analyze stock market volatility and the asymmetric effects of political shocks, Generalized Autoregressive Conditional Heteroskedasticity (GARCH) and Exponential GARCH (EGARCH) models were utilized. These models allow for capturing volatility clustering, persistence, and asymmetry in financial time series. In addition, an interaction term between political stability and foreign direct investment was incorporated into the models to explicitly assess the moderating role of FDI in the relationship between political stability and stock market performance.

Results and discussion: The results indicate that the effect of political stability on stock market performance is neither uniform nor straightforward, but rather depends on institutional and economic conditions. The results of the estimated models show that the direct effect of political stability on stock market returns is negative and statistically significant, whereas, in the presence of foreign direct investment, political stability has a positive and statistically significant effect on stock market returns and simultaneously contributes to reducing market volatility. This finding indicates that political stability alone does not necessarily lead to higher stock market returns; rather, its effect on returns depends on the level of foreign direct investment. Furthermore, foreign direct investment, both independently and particularly through its interaction with political stability, plays a moderating role in mitigating the adverse effects of political instability. Regarding volatility, the results of the GARCH and EGARCH models indicate that the direct effect of political stability on stock market volatility is positive and statistically significant; however, the coefficient of the interaction term between political stability and foreign direct investment is negative and statistically significant, indicating that at higher levels of foreign direct investment, the effect of political stability on volatility is moderated and shifts toward reducing stock market volatility. In addition, the results of the volatility models confirm the presence of volatility clustering and long memory in the conditional variance of market returns, while the EGARCH model indicates that market volatility responds more strongly and persistently to negative political shocks than to positive shocks.

Overall, the findings of this study suggest that political stability and foreign direct investment are two complementary and mutually reinforcing factors in explaining the returns and stability of Iran’s stock market. Political stability provides the necessary foundation for the transmission of the positive effects of foreign investment to the capital market, while foreign direct investment, by strengthening confidence and reducing uncertainty, moderates the intensity of the impact of political shocks on the stock market. These findings can offer a practical basis for economic policymakers and investors in developing economies, particularly in countries with institutional structures similar to that of Iran.

Conclusions: Overall, the results of this study indicate that political stability and foreign direct investment are key determinants of stock market performance and stability in Iran. Policies aimed at enhancing political stability, reducing institutional uncertainty, and creating a favorable environment for attracting foreign direct investment can significantly improve stock market efficiency, reduce investment risk, and strengthen investor confidence.

کلیدواژه‌ها English

Political Stability
Stock Market Returns
Stock Market Price Volatility
Foreign Direct Investment
1.      Ahmed, S., & Khan, R. (2022). Foreign direct investment and stock market development: A political risk perspective. International Journal of Economics and Finance, 14(3), 88-101.
2.      Alber, N., Abdelrhim, M., & Farouh, M. (2024). Does Political Stability Affect the Stock Market Performance? A Worldwide Outlook. Proceedings of the World Conference on Management, Business, and Finance, 2(1), 69–84.
3.      Alfaro, L., Chen, M. X., & Chor, D. (2023). Global value chains, foreign direct investment, and development. Journal of International Economics, 142, 103783. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2023.103783
4.      Alim, M., Rehman, T., & Saeed, N. (2024). Political stability and stock market volatility in Pakistan: A GARCH and EGARCH approach. Pakistan Journal of Economic Research, 40(1), 85–110.
5.      Alkafage, K. A., Nayan, S., & Nordin, S. (2021). Stock performance and political (In)stability in OIC countries: An empirical evidence. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 12(8), 4827–4844.
6.      Alvarez, L., & Rocha, G. (2024). Political stability, stock market volatility and international investments. Global Finance Journal, 29(1), 34-52.
7.      Arık, E. (2026). Impact of political stability on stock market index returns: An application on emerging economies. Politik Ekonomik Kuram, 10(1).
8.      Bollerslev, T., Patton, A. J., & Quaedvlieg, R. (2025). Multivariate volatility models: Advances and applications. Journal of Econometrics, 238(1), 1-25. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2024.10.005
9.      Brink, C. H. (2004). Measuring political risk: Risks to foreign investment. Ashgate Publishing.
10.   Busse, M., & Hefeker, C. (2007). Political risk, institutions and foreign direct investment. European Journal of Political Economy, 23(2), 397-415.
11.   Cazals, A., & Léon, F. (2023). Perception of political instability in election periods: Evidence from African firms. Journal of Comparative Economics, 51(1), 259–276.
12.   Cheng, M., Duan, H., & Li, L. (2026). Political leaders’ absences and equity market returns: Evidence from a novel uncertainty in China. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 106, 102247.
13.   De Bondt, W. F. M., & Thaler, R. H. (1985). Does the stock market overreact? The Journal of Finance, 40(3), 793–805.
14.   Dunning, J. H. (1993). Multinational Enterprises and the Global Economy. Addison-Wesley.
15.   Enayatollahi, S. , Askarzadeh, G. , Khajeh, H. and Abtahi, Y. (2024). An Evaluation of Macro-Fundamental Variables and Political Risk on the Fluctuations of Returns of the Tehran Stock Exchange, 9(32).
16.   Engle, R. F. (1982). Autoregressive Conditional Heteroscedasticity with Estimates of the Variance of United Kingdom Inflation. Econometrica, 50(4), 987–1007.
17.   Fama, E. F. (1981). Stock Returns, Real Activity, Inflation, and Money. The American Economic Review, 71(4), 545–565.
18.   Faruq, A. O. (2023). The Determinants of Foreign Direct Investment (FDI): A Panel Data Analysis for the Emerging Asian Economies. arXiv preprint arXiv:2307.07037
19.   Feldman, H., & Silva, P. (2023). Political risk and the dynamics of emerging stock markets. Emerging Markets Review, 57, 100849.
20.   Globerman, S., & Shapiro, D. (2002). Global foreign direct investment flows: The role of governance infrastructure. World Development, 30(11), 1899–1919.
21.   Hedayatpour, D., khezri, M., & safavi, B. (2022) ‘The impact of economic instability on the Iranian stock market with an emphasis on the EPU index - the uncertainty of economic policies.’, , 13(25), pp. 0-0.
22.   International Monetary Fund. (2025, April 22). Global Financial Stability Report, April 2025: Enhancing resilience amid uncertainty. Retrieved from https://www.imf.org/en/Publications/GFSR/Issues/2025/04/22/global-financial-stability-report-april-2025
23.   Jibril, A. B., & Ismail, N. (2023). The interplay of FDI and institutional quality in explaining stock market development: A dynamic panel approach. International Review of Financial Analysis, 86, 102654. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2023.102654
24.   Kaufmann, D., Kraay, A., & Mastruzzi, M. (2010). The Worldwide Governance Indicators: Methodology and Analytical Issues. World Bank Policy Research Working Paper No. 5430.
25.   Kwabi, F. O., Adegbite, E., Ezeani, E., Wonu, C., & Mumbi, H. (2023). Political uncertainty and stock market liquidity, size, and transaction cost: The role of institutional quality. International Journal of Finance & Economics.
26.   Keshavarz, G. and Heidari, H. (2011). The Impact of Political News on Tehran Stock Exchange (AFIGARCA and MSM) Approach. Journal of Economic Research (Tahghighat- E- Eghtesadi), 46(1), 111-135.
27.   Khan, T., Malik, M. I., & Zhang, H. (2025). Stock market reactions to political events: Evidence from a multi-country study. Finance Research Letters, 56, 104561.
28.   Khezri, M., Safavi, M., & Hedayatpour, A. (2021). A study of the impact of macroeconomic policy uncertainty on the capital market index with an emphasis on exchange rate policies. Quarterly of Financial and Economic Policies, 9(34), 85–104.
29.   Lee, J., & Schmidt, M. (2025). Time series econometrics: Theory and empirical applications. Cambridge University Press.
30.   Ma, Y., & coauthors. (2024). The Impact of Political Risks on Financial Markets. Risks, 12(2), 51.
31.   Mapendo, J. J., Senadjki, A., & Choong, Y. O. (2025). Stock market development and foreign direct investment: The moderating role of government effectiveness. International Journal of Emerging Markets.
32.   Markusen, J. R. (2002). Multinational firms and the theory of international trade. MIT Press.
33.   Mehrara, M., & Abdoli, G.H.. (2006). The Asymmetry of Stock Market Volatility: The Case of IRAN. IRANIAN ECONOMIC RESEARCH, 8(26), 25-40
34.   Nelson, D. B. (1991). Conditional Heteroskedasticity in Asset Returns: A New Approach. Econometrica, 59(2), 347–370.
35.   Nguyen, T. D., Vo, D. H., & Le, Q. T. (2022). Political stability and stock market volatility in emerging countries: Evidence from panel GARCH models. Emerging Markets Finance and Trade, 58(4), 1123–1140. https://doi.org/10.1080/1540496X.2021.1955075
36.   Nordhaus, W. D. (1975). The political business cycle. The Review of Economic Studies, 42(2), 169–190.
37.   North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press.
38.   Patton, A. J., Sheppard, K., & Xu, C. (2023). Does anything beat 1/N? An empirical evaluation of asset pricing models. Journal of Financial Economics, 148(1), 1–23. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2023.01.002
39.   Sharma, R. (2023). Political instability and financial market development: A cross-country analysis. Journal of Policy Modeling, 45(5), 789-804.
40.   Snarska, M., Frydrych, S., Łukowski, M., Czech, M., & Perez, K. (2025). Semiconductor game of thrones: A comprehensive study of geopolitical and equity market uncertainty transmission. International Review of Financial Analysis, 106, Article 104457.
41.   Sonenshine, R., & Aboulhosn, A. (2025). Impact of political risk on emerging market risk premiums and risk adjusted returns. Research in International Business and Finance, 73, 102573. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2024.102573
42.   Taj, S. (2025). The moderating role of FDI in political risk and stock market volatility. Journal of Economic Policy, 48(2), 210-229.
43.   Wang, Y., & Zhang, X. (2021). Political uncertainty and investor behavior: Evidence from global stock markets. Journal of Behavioral Finance, 22(3), 290–306. https://doi.org/10.1080/15427560.2020.1834643
44.   Zare, Hashem. (2021). Political Uncertainty and Stock Market Fluctuations in Iran: With Consideration of International Political Changes. JOURNAL OF DEVELOPMENT AND CAPITAL, 6(1 (10) ), 123-145. SID.