دانشگاه شهید بهشتی چشم انداز مدیریت مالی 2645-4637 5 11 2015 10 23 مدلسازی هم‌حرکتی سهام در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از رویکرد خوشه‌بندی سه‌مرحله‌ای 133 158 94651 FA محمد اقبال نیا * استادیار گروه مدیریت مالی و مهندسی مالی دانشکده علوم مالی، عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی احمد پویان فر ** دکترای مدیرت مالی، دانشگاه تهران. ملیحه ما لکی *** کارشناسی ارشد مهندسی مالی، موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی خاتم (نویسنده مسئول). Journal Article 2016 12 20  چکیده     خوشه­بندی به‌عنوان یکی از روش­های داده­کاوی توصیفی، روشی برای گروه­بندی مشاهده‌ها به k خوشه (گروه) مختلف است. خوشه­بندی بازار سهام، اطلاعات سودمندی را جهت پیش­بینی تغییرات قیمت سهام شرکت‌های مختلف در اختیار سرمایه­گذاران شخصی و متخصصان مالی قرار می­دهد. در سال­های اخیر، خوشه‌بندی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار براساس شباهت در روند حرکتی یا به‌عبارتی شکل بازار آن‌ها، مورد توجه قرار گرفته است. رویکردهای موجود خوشه­بندی، نتایج خوبی برای این روند ارائه نمی­دهند؛ زیرا داده­های مربوط به قیمت سهام شرکت­ها داده­های سری­زمانی مالی هستند که دارای ابعاد زیاد است و تغییرات در این داده­ها، معمولا با شیفت­های زمانی همراه است. این ویژگی­ها، خوشه­بندی شرکت­ها براساس روند حرکتی قیمت سهام آن‌ها را بسیار پیچیده کرده است. از طرفی در بین روش­های موجود، روشی برای خوشه­بندی بازار سهام که بتواند شرکت­ها را به زیرخوشه­هایی که حاوی اطلاعات مفید برای استفاده‌کننده نهایی است، تقسیم کند وجود ندارد. در تحقیق حاضر، روش خوشه­بندی سه­مرحله­ای برای خوشه­بندی شرکت­های موجود در بورس اوراق بهادار، براساس شباهت در روند حرکتی قیمت سهام شرکت­ها، مورد استفاده قرار گرفته است. در مرحله اول، کاهش ابعاد داده­ها صورت گرفته است و خوشه­بندی تقریبی شرکت­ها انجام می­شود. سپس در مرحله دوم، خوشه‌های ایجاد شده در مرحله قبل، به زیرخوشه­های با کیفیت و دقت بیشتر تقسیم می­شوند. در نهایت، زیر‌خوشه­های ایجاد شده، در مرحله سوم ادغام و خوشه­های نهایی ارائه می­شود. مدل ارائه شده، با استفاده از روش مجموع مربعات خطا مورد ارزیابی قرار می­گیرد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد روش خوشه‌بندی سه مرحله‌ای در مقایسه با سایر الگوریتم­های خوشه­بندی مرسوم از نظر اثربخشی و کیفیت، عملکرد بهتری دارد