دوره 5, شماره 4

زمستان 1394

فهرست مطالب

مقالات

صورت­های مالی نقش قابل توجهی در بازار سرمایه ایفا می­کنند و از آنجا که مدیران شرکت­ها مسئولیت تهیة این اطلاعات را عهده­دار هستند، ممکن است با انگیزة دستیابی به سود کوتاه­مدت با مدیریت اقلام تعهدی اختیاری اقدام به مبالغه یا پنهان­کاری در عملکرد واقعی شرکت کنند. در این پژوهش، رابطة بین سرمایة اجتماعی و مدیریت سود با استفاده از نمونه­ای شامل 112 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران بین سال­های 1386 تا 1390 مورد بررسی قرار گرفته است. روش­شناسی به­کار گرفته در این تحقیق از نوع همبستگی-پیمایشی می­باشد. برای بررسی مدیریت سود از مدل تعدیل شدة جونز استفاده شده است و برای بررسی سرمایة اجتماعی از روش پرسشنامه­ای بهره گرفته شده است. در این پژوهش برای تست آزمون فرضیه­ها از مدل رگرسیونی خی دو در نرم­افزار SPSS استفاده شده است. یافته­های پژوهش بیانگر این است که رابطة مثبتی بین سرمایة اجتماعی و مدیریت سود در شرکت­های پذیرفته­شده در بورس اوراق بهادار تهران وجود دارد.
سمیرا رحیمی, زهرا لشگری, زهره حاجیها
PDF
9-26
در این تحقیق، تلفیقی از مدل «مارکوف پنهان» و مفهوم «زنجیره مارکوف» به­منظور پیش­بینی رفتار بازارهای مالی ارائه شده است. این ابزار توسعه­یافته می­تواند در تجزیه­وتحلیل بازار سهام، کاربردی مناسب داشته باشد. در ابتدا از الگوریتم ژنتیک به­منظور تعیین و تنظیم پارامترهای مدل «مارکوف پنهان» استفاده می­شود؛ سپس از مدل «مارکوف پنهان» تنظیم شده برای شناسایی و شناخت الگوهای مشابه در داده­های تاریخی استفاده می­شود و پس از آن مقدار قیمت برای روز بعد با استفاده از الگوهای مشابه و مفهوم «زنجیره مارکوف» محاسبه می­گردد. از چندین سهم به­منظور دست­یابی به نتایج مناسب استفاده شده است و سپس، نتایج مدل ارائه­شده با نتایج مدل موجود در مبانی نظری و همچنین با روش‌های معمول در اقتصادسنجی مقایسه شده است
مصطفی زندیه, مهرداد خامی
PDF
27-40

     یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی که مدیران امروزه با آن سروکار دارند، پدیده‌ عدم تقارن اطلاعاتی است. علی‌رغم وجود قوانین مربوط به افشای اطلاعات مالی توسط واحدهای تجاری، همیشه این اطلاعات به‌صورت متوازن در بازارهای مالی توزیع نمی­شود و موجب پدیده‌ عدم تقارن اطلاعاتی می‌شود که دارای پیامدهای نامطلوب بسیاری است. از طرف دیگر، فلسفه شکل‌گیری بازار ثانویه چیزی جز انتقال کارای وجوه بین تأمین‌کنندگان منابع و استفاده‌کنندگان منابع نیست. برای حصول به این هدف، سهام شرکت‌ها باید ظرفیت معامله داشته و در یک کلام از کیفیت لازم در بازار برخوردار باشد. از نظر بسیاری از صاحب‌نظران رشته مالی مهم‌ترین عامل تأثیرگذار بر کیفیت بازار سهام، عدم تقارن اطلاعاتی است؛ بنابراین هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر عدم تقارن اطلاعاتی بر کیفیت بازار سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد. به‌منظور پاسخ به سؤال مذکور، جامعه آماری متشکل از 154 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، در بازه زمانی1384 الی 1392 انتخاب ‌شده است و ابعاد این تاثیر با استفاده از روش مدل معادلات ساختاری PLS بررسی ‌شده است. نتایج پژوهش نشان داد که عدم تقارن اطلاعاتی و ابعاد آن بر کیفیت بازار سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران تأثیر منفی دارد. 

سعید فتحی, بردیار بختیاری, حمید رضا موذنی
PDF
41-63

     تقلب یکی از مهمترین موضوعاتی است که در حسابداری و حسابرسی صورت­های مالی مطرح می‌شود. هدف این پژوهش، پیش­بینی تقلب در صورت­های مالی با استفاده از نسبت­های مالی در شرکت‌های پذیرفته­شده در بورس اوراق بهادار تهران از سال 1385 الی 1393 می باشد. برای این منظور، تعداد 181 شرکت متناسب با محدودیت­ها انتخاب شدند. برای برآورد تقلب، بندهای موجود در اظهار‌نظر حسابرس مستقل شرکت­ها طبقه­بندی و با نظرسنجی از خبرگان این بندها با استفاده از مدل AHP فازی رتبه­بندی و در نهایت درصدهایی برای هر سال شرکت اختصاص داده شده است. علاوه بر این، متناسب با مبانی نظری نسبت­های مالی استخراج شد که در نهایت با استفاده از آزمون­های آماری 7 نسبت سرمایه در گردش به دارایی، حساب دریافتنی به فروش، وجه نقد به بدهی جاری، موجودی به دارایی جاری، بدهی به حقوق صاحبان سهام، سود ناخالص به دارایی و قدرمطلق تغییرات در نسبت جاری انتخاب شده­اند. در نتیجه تحقیق، با استفاده از آزمون لاجیت 04/64 درصد مدل برآورد شده قابلیت پیش‌بینی دارد. 

محمد جواد زارع بهنمیری, اسفندیار ملکیان کله بستی
PDF
65-80

 

چکیده

     منابع مالی پروژه­های سرمایه­بر تنها از منابع مالی داخل سازمان (تامین آورده) تامین نمی­شود و بخش عمده منابع مالی مورد نیاز پروژه از منابع خارج از سازمان به­صورت بدهی تامین می­شود. با توجه به اینکه تحقق تامین مالی یک فرایند چند لایه­ای از تعاملات مختلف بین ارکان درگیر در این فرایند است که این تعاملات تحت مفهوم حاکمیت پروژه تفسیر می­شود؛ بنابراین این مقاله با رویکرد تحلیلی دو روش تامین مالی پروژه محور و شرکتی را از منظر حاکمیت پروژه در پروژه­های بالادستی نفت و گاز ایران و قطر بررسی می­کند. روش تحقیق مقاله راهبرد کیفی موردکاوی در دو پروژه پارس جنوبی است. روش­های گردآوری داده­های تحقیق بر اساس مصاحبه­های نیمه­ساختاریافته و باز با ارکان پروژه­های مورد مطالعه می­باشد. نمونه­گیری و انتخاب افراد مطلع در مورد پروژه­ها با روش نمونه­گیری در دسترس و نمونه­گیری گلوله­برفی انجام شده است. یافته­های تحقیق نشان داد روش تامین مالی پروژه محور با استقلال حقوقی پروژه از سهام­داران، وجود قراردادهای تفصیلی و الزام­آور بلندمدت بین تامین­کنندگان و خریداران محصول پروژه، منجر به ادغام عمودی و کاهش مشکل امتناع ارکان پروژه شده و انگیزه تامین مالی بلندمدت غیر رجوعی را افزایش داده است. در مقابل در تامین مالی شرکتی با عدم استقلال مالی و تصمیم­گیری پروژه و تعریف ساختار تصمیم­گیری در خارج از آن و عدم تقارن اطلاعات بین کارفرما و تامین­کننده در دوره اجرا و بهره­برداری احتمال ایجاد مشکل امتناع افزایش یافته و تامین­کنندگان مالی با ساختار اتحادیه­ای موجب شکل­گیری ادغام عمودی خارج از پروژه شده و عدم انجام تعهدات وام­گیرنده را هزینه­بر نموده­اند.

حسین اشکوه, محمد حسین صبحیه
PDF
81-108

     تنوع‌بخشی یکی از ابزارهای مدیریت ریسک است و مزیت مهم آن این است که با افزایش تنوع‌بخشی، ریسک سیستماتیک بدون کاهش سطح بازدهی تقلیل می­یابد؛ اما پرتفوهای بسیار متنوع شده معایبی از جمله هزینه­های معاملاتی، نگهداری و نظارتی دارند. از طرفی معیارهای سنتی ریسک به دلیل عدم تمایز میان نوسانات مطلوب و نامطلوب بازده معیارهای مناسبی برای اندازه‌گیری ریسک و انعکاس آنچه ذهن انسان از مفهوم ریسک درک می‌کند، نیست؛ اما معیارهای ریسک نامطلوب، نوسانات نامطلوب بازده را هدف سرمایه‌گذار قرار می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه بین تنوع‌بخشی و بخش نامطلوب ریسک، به­بررسی این رابطه در بازار بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. داده‌های مورد استفاده مربوط به سری زمانی بازده روزانه 104 شرکت در بازه زمانی 15/1/1386 تا 31/6/1391 است. پرتفوهایی با تعداد 1 تا 20 سهم براساس استراتژی ساده به­صورت روزانه ایجاد شد، معیارهای ریسک نامطلوب همچون نیم‌ انحراف معیار زیر هدف، ارزش در معرض ریسک، ریزش مورد انتظار و گشتاور جزئی پایینی برای هر یک از پرتفوها محاسبه شد. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که تنوع‌بخشی و ریسک نامطلوب رابطه معنادار منفی دارند و معیار ریزش مورد انتظار، معیار مناسب­تری برای محاسبه ریسک به­شمار می­رود.

علی رستمی, محمد رضا رستمی, کا ظم چاوشی, نرگس نیک نیا
PDF
109-133

چكيده

     تخصيص بهينة سپرده­ها (منابع) و تسهيلات (مصارف) ازجمله مهم­ترين استراتژي­هاي بانك­ها به‌شمار مي­آيد. تخصيص بهينة منابع در بخش­هاي مختلف اقتصادي منجر به هدفمندسازي وجوه جمع‌آوري­شده توسط بانك­ها شده و تخصيص بهينة مصارف نيز علاوه بر كسب بازدهي مازاد بر هزينة جذب منابع، موجب پاسخگويي سريع و به­موقع به مشتريان بانك­ها خواهد شد. هدف اين تحقيق، ارائه مدل­هاي برنامه­ريزي خطي به­منظور تعيين تركيب بهينة منابع و مصارف بانك­ها با رويكرد كاهش قيمت تمام­شدة پول است. ابزار مورد استفاده در اين تحقيق، مدل­هاي برنامه­ريزي خطي بوده و داده­هاي مورد استفاده از نوع كمّي است. در اين تحقيق سه سناريوی متفاوت مورد توجه قرار گرفته است. در سناريوی اول، يك مدل برنامه­ريزي خطي به­منظور تعيين تركيب بهينة پرتفوي منابع بانك در حالت ايستا پيشنهاد مي­شود. در سناريوهاي دوم و سوم با ارائه دو مدل برنامه­ريزي خطي پيشنهادي، به­ترتيب تركيب بهينة پرتفوي منابع و تركيب بهينة منابع و مصارف بانك در حالت پويا و با رويكرد قيمت تمام شدة پول مورد بررسي قرار مي­گيرد.

مصطفی اختیاری, اکبر عالم تبریز
PDF
135-158